Amsterdam heeft onder zijn tolerante vlag veel protesten, bezettingen en progressieve idealen gekend. Dat is wat deze stad heeft gevormd en wat hem zo uniek maakt.
Maar zeker de laatste maanden beginnen alle protesten – soms gewelddadig – hun tol te eisen van de stad. Zowel qua samenhang en sfeer als qua leefgenot. De tolerantie staat dus onder druk. Wij willen graag tolerantie als kernwaarde van Amsterdam blijven zien en zijn bang dat, als we niet oppassen, die kernwaarde verloren zal gaan.
Tolerantie vergt wederkerigheid. Want je kunt niet eenzijdig tolerantie van anderen eisen als je je intolerant en vijandig opstelt tegenover andere meningen. In die zin is het niet slechts een recht; het is ook een verantwoordelijkheid. Het betekent dat je andere perspectieven ruimte moet geven, zelfs wanneer die perspectieven je tegenstaan. Maar het betekent net zo goed dat je respectvol omgaat met het innemen van ruimte, zonder de tolerantie van anderen uit te putten. In die zin vereist tolerantie bewustzijn en inzet van iedereen.
Het zou bijvoorbeeld een praktische verandering zijn als we onze waardering uitspreken voor de mogelijkheid in Amsterdam te demonstreren, zeker als het protest iets betreft wat zich ergens anders afspeelt. Vaak wordt er in Amsterdam geprotesteerd tegen situaties in andere landen, andere overheden of andere culturen. Het is geweldig dat dat hier kan, maar enig begrip voor de impact van die protesten op het dagelijks leven in Amsterdam zou op zijn plaats zijn.
Greta Thunberg
Verder zouden voorbeeldfiguren deze wederkerigheid duidelijker kunnen benadrukken. Greta Thunberg begon bijvoorbeeld tijdens de klimaatmars in 2023 over de oorlogsmisdaden van Israël. Hiervoor waren mensen niet naar de demonstratie gekomen. En zeker in een stad met een geschiedenis als die van Amsterdam kon Thunberg niet verwachten dat haar standpunten unaniem gedeeld zouden worden. Als ze duidelijk had gemaakt dat het haar persoonlijke overtuiging was dat het klimaatprobleem en de daden van Israël met elkaar verbonden zijn, was hier vast meer begrip voor geweest.
Tot slot zouden organisatoren zich van tevoren kunnen distantiëren van zowel het geweld van radicale activisten als dat van de politie. Beide partijen zetten daarmee tolerantie onder druk. Vorig weekend werd dit goed gedaan door de organisatoren van het Free Palestine-protest. De organisatoren lieten aan het begin weten dat ze tegen geweld en antisemitisme in Amsterdam zijn ongeacht de standpunten en acties met betrekking tot conflicten die buiten Amsterdam spelen. Tolerantie vergt dus bewustzijn van het begrip van de ander en het innemen van publieke ruimte in de stad.
Vervolgens vraagt tolerantie ook een faire reactie. Wie wil weten hoe het niet moet, hoeft maar even te kijken naar Haagse politici. Zij proberen vaak actief mensen te ondermijnen als ze gebruikmaken van tolerantie. Neem bijvoorbeeld de protesten op de Universiteit van Amsterdam (UvA) van een paar maanden geleden. Toen werden alle demonstranten zonder nuance als puur tuig en antisemiet bestempeld. Dit terwijl de meeste demonstranten zorgvuldig uitlegden dat ze tegen mensenleed in het algemeen protesteerden en slechts een probleem hadden met de Israëlische regering.
Minder, minder, minder
Alle demonstranten als tuig bestempelen gaat verder dan een meningsverschil. Hiermee wordt de boodschap van het protest ondermijnd en hoeven politici zich niet uit te spreken over de concrete inhoud van het protest. Deze reactie – van sommige media en een minister – was vijandig en had als doel de UvA-demonstranten actief monddood te maken.
Het stond haaks op hoe sommige Amsterdamse ambtenaren op de protesten reageerden. Daar werd de dialoog wel opgezocht en werd de demonstranten ruimte gegeven.
Met hun opstelling dwingen sommige media en politici een tolerant land tot lastige keuzes. Als je je intolerant opstelt, komt er uiteindelijk een limiet aan tolerantie. Dan moet je je gaan afvragen in hoeverre je meningen of mensen moet tolereren die zelf niet tolerant zijn.
Wilders ervoer dit bijvoorbeeld toen hij veroordeeld werd voor zijn uitspraak: ‘Willen we meer of minder Marokkanen? Dan gaan we dat regelen’. Om een tolerante sfeer te behouden, voelde het Openbaar Ministerie zich genoodzaakt op te treden tegen Wilders. Want door deze grens op te zoeken maakt Wilders de tolerante sfeer kapot. Hij dwingt een tolerant land zijn vrijheid van meningsuiting te beperken.
Gedraag je dus alsjeblieft beter dan Haagse politici en zoek verbinding. Zet bijvoorbeeld Free Palestine-protesten niet direct weg als een antisemitische demonstratie. En zet legitieme waarschuwingen voor antisemitische interpretaties van je protest niet weg als moslimhaat. Dan zoek je de grenzen van tolerantie op. Erken de wederkerigheid van tolerantie en wees je bewust van de impact op de publieke ruimte.
Intolerantie, niet in onze stad, gap.
columnsiwan.com 
Plaats een reactie