Docent Nederlands Iwan Raats is zelf een lezer, maar vindt dat het lezen van boeken te belangrijk wordt gemaakt in het basis- en middelbaar onderwijs. Volgens hem komt er veel meer bij kijken om op taalkundig vlak mee te kunnen draaien in de maatschappij.
Nederlanders, met jongeren voorop, lezen massaal minder. Maar wat is daar eigenlijk zo erg aan? De wereld is veranderd, we hebben andere prioriteiten en vinden andere activiteiten leuker. Prima toch? Waarom dan toch al die ophef?
Als je de berichtgeving over het leesniveau van jongeren tot je neemt, vallen twee conclusies op. Ten eerste, dat jongeren basale leeshandelingen niet goed kunnen uitvoeren. Denk hierbij aan het lezen van een brief van de overheid of een medicijnbijsluiter. En ten tweede dat jongeren steeds minder boeken lezen. Vaak staat er een mengelmoes van deze conclusies in een nieuwsbericht. De leesvaardigheid holt achteruit, en vervolgens: hoe kunnen we jongeren weer meer boeken laten lezen?
Dit begint al op de basisschool, maar wordt verder uitgewerkt op de middelbare school. Bij het vak Nederlands gaat het erom dat iedereen op taalkundig vlak mee kan draaien in de maatschappij. Concreet betekent dit dat jongeren leren om brieven van de overheid te begrijpen, medicijnbijsluiters te lezen en krantenartikelen te interpreteren. Maar ook om op een respectvolle manier zelf te participeren in de maatschappij. Door te leren een brief te schrijven naar de gemeente, een klacht in te dienen bij de overheid of een goed opiniestuk op te stellen.
Het lezen van boeken kan hieraan bijdragen, maar is zeker niet essentieel. Het is veel belangrijker om het vak Nederlands relevant te maken voor jongeren. En op dat vlak kan veel verbetering worden geboekt. Op school zouden we debatten moeten voeren over onderwerpen die jongeren aangaan, opinieartikelen moeten leren schrijven zodat jongeren zich op een volwassen manier kunnen ontwikkelen, rechtszaken naspelen inclusief griffier en geschreven argumenten, of zelfs participeren in gemeentelijke discussies.
Als het lezen van boeken niet van essentieel belang is voor het opleiden van competente lezers en schrijvers, waar komt al die verontwaardiging over het afnemend aantal lezers dan vandaan? En waarom is er zoveel aandacht voor in de media?
Het lijkt alsof het lezen van boeken een uitzonderingspositie geniet in onze maatschappij en onderwijs, die onterecht is. Begrijp me niet verkeerd, ik ben zelf een lezer en zie ook de vele voordelen van lezen in. Er zijn weinig andere manieren waarop je zo makkelijk toegang krijgt tot verre oorden, spannende werelden en een andere kijk op de wereld. Zelfs films prikkelen je fantasie niet op een vergelijkbare manier.
En toch sta ik niet achter de manier waarop middelbare scholen het lezen opdringen aan hun leerlingen. Ondanks het fijne van lezen, blijft het gewoon een hobby. En dwang past niet bij het enthousiasmeren voor een hobby. Stel je voor dat andere hobbyisten dat zouden doen, en elke jongere opeens een uur per dag moet gaan breakdancen. Daarnaast moet je op de middelbare school de kenmerken van minstens drie verschillende stijlen breakdance kunnen beschrijven. En je moet de invloedrijkste breakdancers van Nederland kennen. Als je dat niet kan, dan krijg je je diploma niet. Heb je er geen talent voor, of interesseert het je geen moer? Jammer voor je. Het is goed voor je fysieke gezondheid, dus je moet het gewoon ondergaan.
We moeten af van het idee dat leesvaardigheid alleen draait om het lezen van boeken. Boeken maken hier maar een klein deel van uit, en zeker jongeren hebben meer baat bij de ontwikkeling van andere leesvaardigheden. Dus laten we focussen op het echte probleem. Hoe kunnen we Nederlands weer relevant maken en jongeren het beste voorbereiden op de maatschappij?
Link naar het Parool: https://www.parool.nl/columns-opinie/opinie-wat-is-er-eigenlijk-zo-problematisch-aan-de-ontlezing~b15da4d5/?referrer=https://www.google.com/
columnsiwan.com 
Plaats een reactie